GERİLİM GİDERME TAVI

Demir ve demir-dışı metallere uygulanır, talaşlı işlem, soğuk şekillendirme ve kaynak gibi ön imalat işlemleriyle meydana gelen iç kalıcı gerilimleri gidermek amacındadır. Bunlar uygulanmaz ise daha sonraki işlemler kabul edilemeyecek çarpılmalara neden olabilir ve/veya malzeme kullanımda gerilim korozyon çatlamaları gibi problemlerle karşılaşabilir. İşlem, malzeme yapısında veya mekanik özelliklerinde belirgin bir değişiklik amaçlamaz ve bu nedenle nispeten düşük sıcaklıklarla sınırlıdır.

Karbon çelikleri ve alaşımlı çeliklere iki çeşit gerilim giderme uygulanabilir:
(1) 150 - 200°C de işlem, sertleştirme sonrası sertliği belirgin olarak değiştirmeden
yüksek gerilimleri giderir (örnek: semente edilmiş parçalar, rulmanlar v.s)
(2) 600-680°C de işlem tam bir gerilim giderme sağlar (örnek: kaynak, talaşlı işlem
vb. sonrası).

Demir-dışı metaller alaşım tipi ve durumuna göre geniş bir sıcaklık aralığında gerilim giderme işlemine tabi olurlar. Yaşlandırma işlemi görmüş alaşımlarda gerilim giderme sıcaklıkları yaşlandırma sıcaklığı altındaki sıcaklıklarla sınırlıdır.
Östenitik paslanmaz çelikler 480°C altında veya 900°C üzerinde gerilim giderilirler, ara sıcaklıklarda stabilize olmamış veya düşük karbonlu çeliklerin pas dayanımı azalır. 900°C üzerindeki sıcaklıklar genellikle tam çözelti tavlarıdır.

Bekleme süresi genelde her mm kalınlık için 2-3 dakika, fakat, parçanın merkezini  de istenen sıcaklığa ısıttıktan sonra en az 30 dakika olarak kabul görmektedir.

Malzemenin akma sınırı işlem sırasında 20-60N/mm2 düşer, bu nedenle iç gerilimlerin o sıcaklıktaki akma sınırından büyük olduğu yerlerde deforme olmaya başlar. Böylece iç gerilmeler o sıcaklıktaki akma sınırın seviyesine indirilmiş olur.